Nowy GBER od 2027 r. Co zmieni się dla firm planujących dotacje?

Od 1 stycznia 2027 r. ma obowiązywać nowe ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych, czyli GBER. Na jego podstawie udzielana jest znaczna część pomocy publicznej dla przedsiębiorstw, w tym wsparcie z FENG i programów regionalnych. Obecne rozporządzenie nr 651/2014 obowiązuje do 31 grudnia 2026 r., a Komisja Europejska planuje przyjąć nowe pod koniec tego roku.

Omawiamy zmiany z projektu opublikowanego przez Komisję 25 lutego 2026 r. i wskazujemy, co mogą oznaczać dla firm przemysłowych, technologicznych oraz z obszaru obronności i dual-use.

Ważne: w październiku 2026 r., kiedy przygotowujemy ten artykuł, nowy GBER nie został jeszcze przyjęty. Ostateczny tekst może różnić się od projektu, a jego zasady trafią następnie do krajowych przepisów i regulaminów naborów.

Czym jest GBER i dlaczego warto śledzić jego zmianę?

GBER określa, w jakich przypadkach państwa członkowskie mogą udzielać pomocy publicznej bez wcześniejszego zgłaszania jej Komisji Europejskiej. Wsparcie spełniające jego warunki nie wymaga indywidualnej zgody Komisji. W 2024 r. państwa UE raportowały 6509 środków pomocy opartych na GBER, czyli 69% wszystkich aktywnych środków. W 2014 r. było to 41%.
Przedsiębiorca rzadko sięga do GBER bezpośrednio. Jego zasady trafiają do krajowych rozporządzeń, na podstawie których pomoc przyznają m.in. PARP, NCBR i instytucje zarządzające programami regionalnymi. Nowy GBER będzie więc wymagał zmian w tych przepisach, a potem w regulaminach naborów, w tym w zasadach kwalifikowania kosztów.

Co wiemy o harmonogramie?

Sześciomiesięczny okres dostosowawczy nie dotyczy programów pomocy regionalnej. Ich wyłączenie jest powiązane z okresem obowiązywania mapy pomocy regionalnej, czyli do końca 2027 r.

Nowy GBER zacznie obowiązywać, gdy programy na lata 2021–2027 będą jeszcze w pełnej realizacji. Komisja zapowiada też, że może zaproponować jego celowaną zmianę pod nowy budżet UE na lata 2028–2034, który jest jeszcze negocjowany. 

B+R: prostszy podział prac i więcej możliwości dla mniejszych projektów

Badania stosowane. Projekt wprowadza kategorię łączącą badania przemysłowe i eksperymentalne prace rozwojowe. Państwo członkowskie będzie mogło stosować ją zamiast obecnego podziału albo obok niego. Dziś każde zadanie trzeba przypisać do jednej z dwóch kategorii, bo od tego zależy intensywność wsparcia. Czy rozwiązanie trafi do polskich programów, rozstrzygną krajowe rozporządzenia.

Wyższa intensywność przy niewielkich kwotach pomocy. Jeśli pomoc na B+R lub ochronę środowiska nie przekroczy limitu z rozporządzenia, premię dostępną dziś dla MŚP będą mogły otrzymać także większe firmy, m.in. małe spółki o średniej kapitalizacji (small mid-caps).

Innowacyjne start-upy. Młode firmy technologiczne, które formalnie spełniają definicję przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji, będą mogły otrzymać pomoc na B+R+I. Definicja innowacyjnego start-upu nie jest jeszcze przesądzona.

Infrastruktura badawcza i testowa. Obie kategorie mają mieć wspólne zasady i intensywność. Warunki korzystania z dofinansowanej infrastruktury będą obowiązywać przez 10 lat od ostatniej płatności i będą oceniane jako średnia z tego okresu.

Inwestycje w przemyśle: prostsze zasady i rozliczenia

Komisja zapowiada uproszczenie zasad obliczania kwoty pomocy, efektu zachęty, pojęcia „rozpoczęcia prac” i kumulacji pomocy. Celem jest łatwiejsza interpretacja, a nie rezygnacja z tych warunków. Pozostałe zmiany ważne dla inwestycji:

• Uproszczone metody rozliczania kosztów (stawki ryczałtowe, koszty jednostkowe, kwoty ryczałtowe) mają być dostępne we wszystkich kategoriach pomocy, także finansowanych ze środków krajowych.
• Mniejsze kwoty pomocy inwestycyjnej dla MŚP będą wymagały spełnienia tylko kilku prostych warunków.
• Dekarbonizacja zakładu: przy części pomocy na ochronę środowiska intensywność będzie można liczyć od całkowitych kosztów inwestycji, ale odpowiednio niższą. Przy inwestycjach w efektywne gospodarowanie zasobami i w nowe instalacje metoda porównawcza pozostanie obowiązkowa.

Dla inwestycji z pomocą regionalną kluczowa pozostaje mapa pomocy regionalnej na lata 2022–2027. Przykładowo w województwie małopolskim maksymalna intensywność wynosi 40% dla dużej firmy, 50% dla średniej i 60% dla małej. W Warszawie i powiatach ościennych pomoc regionalna nie jest dostępna. Projekty z harmonogramem wykraczającym poza 2027 r. trafią już pod nową mapę.

Cyfryzacja i AI: wyraźniejsze podstawy wsparcia

Projekt przewiduje, że państwa członkowskie będą mogły wspierać MŚP i małe spółki o średniej kapitalizacji m.in. w dostępie do infrastruktury cyfrowej (w tym mocy obliczeniowej fabryk AI), w udziale w piaskownicach regulacyjnych, czyli testowaniu nowych rozwiązań pod nadzorem regulatora, oraz w kosztach cyfryzacji, w tym zakupie sprzętu i oprogramowania. Czy w Polsce pojawią się nabory na te cele, zależy od krajowych programów.

Komisja zapowiada też dokument wytycznych do nowego GBER. Według uzasadnienia projektu wytyczne mają wyjaśnić, że pomoc na innowacje procesowe i organizacyjne może obejmować wdrożenie AI w przedsiębiorstwie, a pomoc na B+R może wspierać rozwój własnych rozwiązań cyfrowych. Inwestycje w gospodarkę cyfrową, np. w centra danych, mogą korzystać z regionalnej pomocy inwestycyjnej lub pomocy inwestycyjnej dla MŚP. Wytyczne nie będą prawnie wiążące, ale Komisja wskazuje, że państwa członkowskie będą mogły na nich polegać przy projektowaniu programów pomocy.

Obronność i dual-use: bez osobnych zasad

W uzasadnieniu projektu, które opisuje najważniejsze zmiany, Komisja nie wskazuje odrębnych zasad dla przemysłu obronnego ani technologii dual-use. Firmy z tych sektorów, ubiegając się o wsparcie oparte na GBER, korzystają z tych samych kategorii pomocy co inne przedsiębiorstwa, np. na B+R, regionalne inwestycje czy dla MŚP. Opisane wyżej zmiany dotyczą więc także ich.

Ostateczny tekst może jednak różnić się od projektu, bo Komisja zapowiada jego korektę po konsultacjach. W konsultacjach pojawiły się wnioski o osobne zasady dla obronności, np. dla lotnisk i portów cywilno-wojskowych, choć zgłosiło je niewielu uczestników. Obronność jest też jednym z priorytetów UE, czego przykładem jest pakiet Defence Readiness Omnibus z czerwca 2025 r. Ma on ułatwić inwestycje w obronność, w tym przyspieszyć wydawanie pozwoleń dla nowych zakładów produkcyjnych.

Co to oznacza w praktyce dla zarządów?

1. Nabory z 2026 r. i pierwszej połowy 2027 r. będą często prowadzone na dotychczasowych zasadach. Decyduje regulamin danego naboru i właściwe rozporządzenie krajowe.
2. Prac nie należy rozpoczynać przed złożeniem wniosku. Efekt zachęty ma być prostszy w interpretacji, ale nie znika.
3. Wielkość przedsiębiorstwa nabierze nowego znaczenia. Pojawiają się small mid-caps, a przy małych kwotach premia MŚP obejmie także większe firmy. Status nadal zależy od powiązań kapitałowych i osobowych.
4. Projekty B+R na 2027 r. warto planować według obecnych zasad. Nowa kategoria „badań stosowanych” może uprościć podział prac, ale nie wiadomo jeszcze, czy i w jakim kształcie trafi do polskich programów. 
5. Projekty wieloletnie wymagają mapy terminów. Nowy GBER, nowa mapa pomocy regionalnej od 2028 r. i budżet UE na lata 2028–2034 nakładają się w czasie.
6. Pierwsze nabory w 2027 r. warto czytać szczególnie uważnie, bo mogą zmienić się definicje, intensywności i katalog kosztów.

Podsumowanie

Nowy GBER nie zmienia logiki dotacji, ale zmienia szczegóły, od których zależy wysokość i bezpieczeństwo wsparcia. Najwięcej mogą zyskać projekty B+R, cyfryzacja, mniejsze inwestycje i firmy, które wyrosły ze statusu MŚP. Rok 2027 będzie jednak okresem przejściowym, w którym zasady naborów trzeba będzie sprawdzać indywidualnie.

Źródła

• Komisja Europejska, DG Competition: Review of the General Block Exemption Regulation (harmonogram, dane o liczbie środków pomocy)
• Komisja Europejska: Explanatory memorandum accompanying the proposal for a revised GBER (uzasadnienie projektu, luty 2026 r.)
• Komisja Europejska: Public consultation on the draft for a new General Block Exemption Regulation (tekst projektu i konsultacje)
• Ministerstwo Rozwoju i Technologii, portal smart.gov.pl: Do 23 kwietnia można zgłaszać uwagi w ramach projektu nowego rozporządzenia GBER
• Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej: uzasadnienie projektu rozporządzenia zmieniającego, lipiec 2023 r. (okres dostosowawczy do 30 czerwca 2027 r.)
• PARP: Mapa Pomocy Regionalnej na lata 2022-2027
• Komisja Europejska, DG DEFIS: Defence Readiness Omnibus