Ścieżka SMART 2026. Co zmienia się w harmonogramie i zasadach?

Rok 2026 przynosi jednak istotną zmianę. Instytucje zarządzające (NCBR i PARP) porządkują system, odchodząc od skomplikowanego łączenia wielu modułów na rzecz bardziej przejrzystych, dedykowanych naborów. Najważniejszą nowością jest wyraźne rozdzielenie etapu prac B+R od etapu wdrożeń (inwestycji).Co to oznacza dla Twojej firmy i jak przygotować się do nadchodzących terminów?

1. Systemowe rozdzielenie B+R od wdrożeń

To największa zmiana w strukturze programu Ścieżka SMART 2026. W tym roku nie będzie już możliwości złożenia jednego, wielomodułowego wniosku obejmującego jednocześnie badania oraz inwestycję w ich wdrożenie. System wymusza etapowanie:

• W celu opracowania nowej technologii (koszty zespołu, laboratoriów, surowców) – należy złożyć wniosek w naborze na Prace B+R.
• Firmy posiadające gotowe wyniki badań, które chcą zakupić maszyny aby ruszyć z produkcją – muszą czekać na osobny nabór Wdrożenie Innowacji (organizowany przez PARP tylko dla MŚP).

2. Włączenie kosztów dodatkowych w ramach limitu

Wcześniej, aby sfinansować wyjazd na targi czy szkolenie pracowników, dobierało się osobne moduły do projektu. Obecnie wydatki te zostały włączone do budżetu projektu B+R. Ochronę własności intelektualnej, rozwój kompetencji kadr czy promocję zagraniczną nadal można sfinansować, ale ich łączna wartość nie może przekroczyć 15% kosztów kwalifikowalnych prac B+R. Oznacza to mniej biurokracji przy opisywaniu wniosku.

3. Brak finansowania inwestycji w naborze badawczym

Kryteria dla naboru B+R mówią wprost – w tym konkursie nie sfinansuje się prac wdrożeniowych ani inwestycyjnych (np. zakupu linii produkcyjnej). Nabór B+R służy wyłącznie stworzeniu innowacji (prototypu), a nie jej masowej produkcji.

Co jest pracą badawczą w Ścieżce SMART?

Firmy przygotowujące projekty do Ścieżki SMART często mają problem z poprawnym zakwalifikowaniem swoich działań jako prac badawczo-rozwojowych. Eksperci zwracają uwagę, że błędna definicja B+R jest jedną z najczęstszych przyczyn odrzuceń wniosków. Problemy z oceną wynikają zazwyczaj z utożsamiania „rozwoju” z inwestycją w nowoczesne technologie, podczas gdy dla instytucji finansujących kluczowy jest proces twórczy.

Cechy poprawnego projektu B+R – zgodnie z metodyką (Podręcznikiem Frascati), działalność B+R musi być:

• Twórcza i nowatorska – projekt musi dążyć do pozyskania nowej wiedzy lub stworzenia technologii nowej co najmniej w skali kraju.
• Nieprzewidywalna – to kluczowy punkt. Musi istnieć niepewność co do wyniku końcowego, kosztów lub czasu realizacji. Jeśli inżynier jest w stanie rozwiązać problem sięgając do standardowych instrukcji – nie jest to B+R.

Co nie jest pracą badawczą w rozumieniu programu?

Rutynowe prace inżynierskie, integracja gotowych systemów, zmiany estetyczne produktu (design) czy wdrożenie gotowej technologii (zakup linii produkcyjnej) nie spełniają kryteriów naboru B+R.

Dedykowana ścieżka dla Dużych Przedsiębiorstw

Istotną informacją w harmonogramie na 2026 rok jest wyodrębnienie naboru dedykowanego wyłącznie Dużym Przedsiębiorstwom. Organizowany przez NCBR konkurs to szansa na finansowanie projektów bez konieczności konkurowania z sektorem MŚP o tę samą pulę środków. Dzięki temu mechanizmowi ocena wniosków odbywa się w jednorodnym środowisku, co pozwala ekspertom na stosowanie kryteriów adekwatnych do skali i potencjału przedsiębiorstw.

Dlaczego jest to korzystna zmiana?

• Dopasowana konkurencja – duże firmy konkurują tylko z dużymi. Eksperci oceniający wnioski mogą stosować skalę wymagań adekwatną do potencjału korporacji, nie porównując ich specyfiki z małymi przedsiębiorstwami.
• Skala projektów – dedykowany nabór pozwala na zgłaszanie ambitniejszych, bardziej kosztownych projektów. Limit dofinansowania sięgający 70 mln zł (dla MŚP 50 mln zł) pozwala na realizację strategicznych agend badawczych bez ryzyka szybkiego wyczerpania alokacji przez mniejsze projekty.

Harmonogram Ścieżki SMART 2026 – kiedy startują nabory?

Kalendarz naborów jest już częściowo znany.

• Pojedyncze MŚP (Projekty B+R): Start naboru: 26 lutego 2026 r. (Alokacja: 700 mln zł). To główny konkurs dla firm chcących prowadzić badania.
• Duże Przedsiębiorstwa (Projekty B+R): Start naboru: 23 marca 2026 r. (Alokacja: 350 mln zł).
• Konsorcja (B+R): Dwa terminy: kwiecień oraz sierpień 2026 r.
• Wdrożenie Innowacji (Tylko MŚP): Start naboru: kwiecień – maj 2026 r. To konkurs czysto inwestycyjny.

Najczęściej zadawane pytania o nową Ścieżkę SMART

1. Czy w naborze B+R można kupić linię produkcyjną?

Nie. Nabór na prace B+R finansuje tylko koszty badań, wynagrodzeń zespołu badawczego, amortyzację aparatury i materiały do prototypu. Zakup maszyn do produkcji seryjnej możliwy jest w naborze wdrożeniowym lub ze środków własnych.

2. Czy duże przedsiębiorstwo może złożyć wniosek na wdrożenie?

W ramach harmonogramu Ścieżki SMART na 2026 rok nabór wdrożeniowy (inwestycyjny) przewidziany jest wyłącznie dla MŚP (organizowany przez PARP).

3. Czy partner naukowy jest wymagany do złożenia wniosku?

Jeśli firma (MŚP lub duża) składa wniosek samodzielnie, nie ma takiego wymogu. Badania można prowadzić własnym zespołem lub zlecić je podwykonawcy. Partnerstwo (konsorcjum) jest obowiązkowe tylko w naborach dedykowanych konsorcjom (organizowanym przez NCBR).

4. Co w przypadku projektów łączących badania i wdrożenie?

Tego typu projekty należy rozdzielić w czasie. Jeśli w 2026 r. firma dopiero rozpoczyna prace B+R, powinna złożyć wniosek w naborze badawczym. O środki na wdrożenie będzie mogła ubiegać się dopiero w przyszłych naborach inwestycyjnych, po zakończeniu badań. Nabór wdrożeniowy z kwietnia 2026 r. jest przeznaczony dla firm, które już teraz posiadają gotowe wyniki (zakończone prace B+R) i są gotowe do natychmiastowej inwestycji.