Ścieżka SMART a STEP – kluczowe różnice w finansowaniu dla dużych firm w 2026 roku

Rok 2026 wymusza na dużych przedsiębiorstwach zmianę strategii pozyskiwania funduszy unijnych. Jeśli firma planuje budowę nowej hali, zakup linii produkcyjnej czy rozbudowę fabryki,musi szukać wsparcia poza Ścieżką SMART. Choć marcowy nabór w ramach FENG jest dedykowany dużym graczom, finansuje on wyłącznie prace badawczo-rozwojowe, pomijając wydatki inwestycyjne.

Kluczową rolę zaczyna odgrywać więc program STEP (Strategic Technologies for Europe Platform). W przeciwieństwie do Ścieżki SMART program ten umożliwia dużym przedsiębiorstwom finansowanie inwestycji w infrastrukturę produkcyjną, pod warunkiem że wpisują się one w strategiczne cele Unii Europejskiej w obszarze kluczowych technologii.

Inwestycje produkcyjne w STEP – kluczowe obszary wsparcia

Analizując, jak rozkładają się akcenty w relacji Ścieżka SMART a STEP, widać wyraźną granicę: wsparcie w SMART kończy się na etapie prototypu, podczas gdy STEP pozwala sfinansować pełne uruchomienie produkcji. Warunkiem kwalifikowalności jest wpisanie inwestycji w jeden z czterech obszarów kluczowych dla suwerenności UE:

1. Technologie Cyfrowe i Deep-Tech – inwestycje kształtujące nowoczesny przemysł – od produkcji mikroprocesorów i rozwiązań AI, po zaawansowaną robotykę i automatyzację procesów.
2. Czyste Technologie (Clean-Tech) – budowa mocy produkcyjnych w obszarze OZE, magazynowania energii, technologii wodorowych oraz rozwiązań służących dekarbonizacji przemysłu.
3. Biotechnologia – produkcja leków krytycznych, nowoczesna diagnostyka oraz biotechnologia przemysłowa zwiększająca bezpieczeństwo zdrowotne Europy.
4. Obronność i technologie podwójnego zastosowania (Dual-Use) – to nowość w FENG.  Po raz pierwszy wsparcie z FENG obejmie nie tylko projekty typu dual-use (podwójnego, cywilno-wojskowego zastosowania), ale wprost technologie militarne i infrastrukturę obronną (np. systemy dronowe, ochronę infrastruktury krytycznej, budowę schronów czy zaawansowane cyberbezpieczeństwo). W obecnej sytuacji geopolitycznej bezpieczeństwo stało się pełnoprawnym priorytetem inwestycyjnym Unii.

Strategiczne znaczenie

O sukcesie projektu w ramach STEP nie decyduje wyłącznie jego innowacyjność. Kluczowym czynnikiem staje się strategiczne znaczenie dla Unii Europejskiej, czyli to, czy planowana inwestycja wzmacnia łańcuchy dostaw, ogranicza zależność od importu i zwiększa odporność gospodarczą wspólnego rynku Europy. Dlatego dofinansowanie w ramach STEP kierowane jest do sektorów, w których Europa chce budować własne moce produkcyjne. Są to m.in.:

Technologie głębokie i cyfrowe:

• Mikroelektronika.
• Obliczenia kwantowe.
• Sztuczna inteligencja (AI).
• Cyberbezpieczeństwo.
• Robotyka.
• Technologie 5G/6G.

Czyste i zasobooszczędne technologie:

• Odnawialne źródła energii (OZE).
• Magazynowanie energii.
• Technologie wodorowe.
• Pompy ciepła.
• Technologie sieci energetycznych.
• Produkcja paliw zrównoważonych (SAF).

Biotechnologie (Biotechnologies):

• Biomedycyna (leki, szczepionki).

To istotna zmiana w podejściu do wsparcia. W Ścieżce SMART premiowane jest ryzyko naukowe i etap badań. W STEP kluczowa jest gotowość operacyjna, czyli jak szybko firma jest w stanie uruchomić produkcję. To właśnie ten aspekt otwiera dużym przedsiębiorstwom drogę do finansowania przemysłowej infrastruktury. 

Finansowanie nowego zakładu produkcyjnego: od B+R do pełnej skali (STEP)

W praktyce programy SMART i STEP mają wyraźnie rozdzielone zadania. Każdy z nich obsługuje zupełnie inną fazę rozwoju technologii w przedsiębiorstwie. 

• Ścieżka SMART pozostaje narzędziem do finansowania złożonych, ryzykownych prac B+R, których efektem jest nowa technologia, produkt lub proces. 
• STEP pojawia się tam, gdzie ryzyko technologiczne zostało już w dużej mierze ograniczone, a kluczowym wyzwaniem staje się skala, tempo oraz miejsce produkcji.

Dla dużych firm oznacza to konieczność zmiany podejścia do funduszy unijnych. Zamiast postrzegać je jako jedno narzędzie obejmujące cały proces, warto widzieć w nich zestaw instrumentów wsparcia dopasowanych do konkretnych etapów rozwoju technologii. Rozdzielenie funkcji tych programów nie jest ograniczeniem, ale sygnałem, że projekty wdrożeniowe zyskują ścieżkę finansowania w ramach STEP.

Harmonogram FENG 2026 – kiedy planować projekty SMART i STEP

Harmonogram naborów pokazuje, że oba instrumenty pełnią różne funkcje. 

• Ścieżka SMART, zaplanowana głównie na pierwszą połowę roku, obejmuje w przypadku dużych firm wyłącznie projekty badawczo-rozwojowe. Nabór dla pojedynczych przedsiębiorstw innych niż MŚP odbędzie się w terminie od 23 marca do 22 maja 2026 r. (alokacja 350 mln zł).
• Nabory w STEP przewidziano w drugiej i trzeciej części roku. Obejmują one osobne nabory dla biotechnologii, technologii cyfrowych, czystych technologii oraz technologii obronnych i podwójnego zastosowania, z podziałem na ścieżki innowacyjności i strategicznej niezależności. 

Jak przygotować się do naborów?

W 2026 roku skuteczne finansowanie nowego zakładu produkcyjnego wymaga od dużych firm precyzyjnego rozdzielenia prac badawczych od inwestycyjnych.  Projekty o niskim poziomie gotowości technologicznej powinny być przygotowane do marcowego naboru Ścieżki SMART z jasnym planem prac B+R i uzasadnieniem ryzyka technologicznego.

Projekty gotowe do wdrożenia warto ocenić pod kątem kryteriów STEP, zwłaszcza wpływu inwestycji na europejski łańcuch dostaw, bezpieczeństwo technologiczne oraz odporność przemysłową UE.

Brak możliwości finansowania inwestycji produkcyjnych w przypadku dużych przedsiębiorstw w Ścieżce SMART nie jest ograniczeniem. Kluczem jest dopasowanie projektu do odpowiedniego instrumentu i zaplanowanie całej ścieżki.

Rygorystyczne wymogi tych konkursów sprawiają, że kluczowe jest rozpoczęcie prac z wyprzedzeniem. Pozwala to na rzetelne przygotowanie dokumentacji i uniknięcie błędów wynikających z pośpiechu. Warto zająć się tym już teraz.